مرجع اوزان دهگانهٔ فعل عربی

تصریف نمونه: كَتَبَ (نوشت)

تصریف کامل وزن اول با فعل كَتَبَ (نوشت). این جدول را حفظ کن؛ همه افعال سالم وزن اول مثل همین‌اند.

حرف ریشه پیشوند و پسوند حرکت

امر (به یک مرد)

اكْتُبْاكتبuktubبنویس!

مصدر

كِتَابَةكتابةنوشتن

ده وزن

هر وزن یک الگوی ثابت است که روی سه حرف ریشه می‌نشیند. نام هر باب را از مصدرش می‌گیرند، همان چیزی که در کتاب‌های درسی ایران می‌بینی.

1. وزن ۱

   ثلاثی مجرد

   فَعَلَفعليَفْعُلُيفعل

   معنای اصلی ریشه؛ الگوی واکه‌ها متغیر است (كَتَبَ/يَكْتُبُ، شَرِبَ/يَشْرَبُ، فَتَحَ/يَفْتَحُ)

   ریشهٔ ك، ت، ب

   كَتَبَكتبيَكْتُبُيكتب

   مصدر:كِتَابَةكتابةنوشتن

   • ذَهَبَرفت
   • شَرِبَنوشید
   • فَتَحَباز کرد
   • جَلَسَنشست

2. وزن ۲، شدّه‌دار

   باب تفعیل

   فَعَّلَفعليُفَعِّلُيفعل

   تکثیر، شدت، یا سببی کردن (کسی را وادار به کار کردن)

   ریشهٔ د، ر، س

   دَرَّسَدرسيُدَرِّسُيدرس

   مصدر:تَدْرِيستدريسدرس دادن

   • خَرَّجَبیرون فرستاد/دانش‌آموخته کرد
   • عَلَّمَیاد داد
   • غَيَّرَتغییر داد
   • جَمَّعَجمع کرد

3. وزن ۳، همزیستی/متقابل

   باب مفاعله

   فَاعَلَفاعليُفَاعِلُيفاعل

   کار کردن با یکدیگر یا تلاش برای رسیدن به چیزی

   ریشهٔ ك، ت، ب

   كَاتَبَكاتبيُكَاتِبُيكاتب

   مصدر:مُكَاتَبَةمكاتبةمکاتبه

   • سَاعَدَکمک کرد
   • قَاتَلَجنگید (با هم)
   • شَارَكَسهیم شد/شرکت کرد
   • صَافَحَدست داد

4. وزن ۴، همزه‌دار

   باب إفعال

   أَفْعَلَأفعليُفْعِلُيفعل

   سببی (وادار کردن)، ورود به حالت، یا ساختن صفات

   ریشهٔ ر، س، ل

   أَرْسَلَأرسليُرْسِلُيرسل

   مصدر:إِرْسَالإرسالفرستادن

   • أَكْرَمَگرامی داشت/مهمان کرد
   • أَخْبَرَخبر داد
   • أَدْخَلَوارد کرد
   • أَبْدَلَعوض کرد

5. وزن ۵، بازتابیِ وزن دوم

   باب تفعّل

   تَفَعَّلَتفعليَتَفَعَّلُيتفعل

   خود را در معرض کار وزن دوم قرار دادن؛ غالباً «شدن» حالت

   ریشهٔ ع، ل، م

   تَعَلَّمَتعلميَتَعَلَّمُيتعلم

   مصدر:تَعَلُّمتعلمآموختن

   • تَكَلَّمَصحبت کرد
   • تَغَيَّرَتغییر کرد
   • تَقَدَّمَپیش رفت/ثبت‌نام کرد (قدِّم على)
   • تَوَقَّفَتوقف کرد

6. وزن ۶، بازتابیِ وزن سوم

   باب تفاعل

   تَفَاعَلَتفاعليَتَفَاعَلُيتفاعل

   انجام کار وزن سوم به صورت متقابل («یکدیگر»)

   ریشهٔ ش، ر، ك

   تَشَارَكَتشاركيَتَشَارَكُيتشارك

   مصدر:تَشَارُكتشاركهمکاری متقابل

   • تَسَاعَدَبه هم کمک کردند
   • تَصَافَحَبا هم دست دادند
   • تَكَاتَبَمکاتبه متقابل کردند
   • تَحَاجَجَمناظره کردند

7. وزن ۷، مجهول‌گونه

   باب انفعال

   اِنْفَعَلَانفعليَنْفَعِلُينفعل

   معنا مجهول یا ناخواسته؛ غالباً برای تغییر حالت (شکستن شدن)

   ریشهٔ ك، س، ر

   اِنْكَسَرَانكسريَنْكَسِرُينكسر

   مصدر:اِنْكِسَارانكسارشکستن شدن

   • اِنْفَطَرَمنفجر شد
   • اِنْتَشَرَپخش شد
   • اِنْخَفَضَکاهش یافت
   • اِنْتَهَىپایان یافت (معتل)

8. وزن ۸، همزه+تاء

   باب افتعال

   اِفْتَعَلَافتعليَفْتَعِلُيفتعل

   انجام کار با تأمل یا برای خود؛ گاه معنای مجهول ملایم

   ریشهٔ س، م، ع

   اسْتَمَعَاستمعيَسْتَمِعُيستمع

   مصدر:اِسْتِمَاعاستماعگوش دادن

   • اجْتَمَعَجمع شد/گردهم آمد
   • اشْتَرَىخرید (معتل)
   • احْتَرَمَاحترام گذاشت
   • اخْتَارَانتخاب کرد (معتل)

9. وزن ۹، رنگ و نقص

   باب افعلال

   اِفْعَلَّافعليَفْعَلُّيفعل

   ویژه رنگ‌ها و عیب‌های ظاهری

   ریشهٔ ح، م، ر

   اِحْمَرَّاحمريَحْمَرُّيحمر

   مصدر:اِحْمِرَاراحمرارسرخ شدن

   • اصْفَرَّزرد شد
   • اسْوَدَّسیاه شد
   • اعْوَجَّکج شد
   • اعْوَرَّیک چشمش کور شد

10. وزن ۱۰

    باب استفعال

    اسْتَفْعَلَاستفعليَسْتَفْعِلُيستفعل

    طلب کردن، جست‌وجو کردن، یا دانستن/یافتن چیزی

    ریشهٔ غ، ف، ر

    اسْتَغْفَرَاستغفريَسْتَغْفِرُيستغفر

    مصدر:اسْتِغْفَاراستغفارطلب آمرزش

    • اسْتَسْأَلَپرسش کرد
    • اسْتَعْمَلَاستفاده کرد
    • اسْتَقْبَلَاستقبال کرد/پذیرفت
    • اسْتَطَاعَتوانست

افعال معتل

افعال معتل (ریشه دارای حرف عله): فقط قواعد کلیدی

این افعال را به عنوان لغت کامل با هر دو زمان حفظ کن؛ استخراج قاعده‌ای بعداً خودبه‌خود می‌آید.

این مرجع را حفظ نکن! هر بار که در سطح B1 به وزنی می‌رسی، برگرد و همان ردیف را بخوان. تا پایان B1 باید بتوانی برای هر وزن دو مثال از حفظ بگویی.